مزایای تجارت الکترونیک

مزایای تجارت الکترونیک

قدمت تجارت الکترونیکی یا ecommerce به قبل از پیدایش شکل کنونی اینترنت برمی‌گردد، اما به علت هزینه‌های سنگین این شیوه از تجارت، امکان استفاده از آن تا چند سال گذشته فقط در اختیار شرکت‌های بزرگ تجاری و مؤسسات اقتصادی مانند بانک‌ها و دولت‌ها بوده است. با همه‌گیر شدن اینترنت و امکان استفاده همه اقشار جامعه در کشورهای مختلف جهان این فرصت پیدا شد که ساختار تجارت الکترونیکی تغییر کند، از حالت اختصاصی بودن برای طبقه خاصی خارج شود و به پدیده‌ای برای همه تبدیل شود. در کشور ما نیز مدتی است که بحث تجارت الکترونیکی و راهکارهای عملی پیاده سازی آن به طور جدی مطرح شده است. به لحاظ اهمیت این موضوع و کاربردهای گسترده‌ای که در شبکه اینترنت دارد قصد داریم طی سلسله مقالاتی که از این پس در ماهنامه شبکه شاهد آن خواهید بود، به ابعاد گوناگون فنی، اقتصادی و کاربردی تجارت الکترونیکی بپردازیم. در اولین قسمت، ابتدا به مزایای استفاده از این نوع تجارت می‌پردازیم و سپس مروری بر انواع مدل‌های تجارت الکترونیکی خواهیم داشت و پاره‌ای از مفاهیم مقدماتی در این زمینه را مرور خواهیم کرد. در قسمت‌های بعدی به تدریج کاربردهای عمده تجارت الکترونیکی از جمله فروش آنلاین و مسائل فنی پیرامون آن را مورد توجه قرار خواهیم داد. لازم به ذکر است که برای قسمت نخست این مجموعه مقالات که به کلیات اختصاص دارد، از مطلب آقای شمس‌زاده استفاده شده و برای قسمت‌های بعدی، مطلب به شیوه کاربردی و با ذکر مصادیق ادامه خواهد یافت.

چشم‌انداز

موضوع تجارت الکترونیکی را می‌توان از دو منظر نگریست. نخست دیدگاه تئوریک و کلی به موضوع است که دربرگیرنده تعدادی از مفاهیم اقتصادی و رابطه آن با فناوری اطلاعات است. مدل‌های معروف B۲B و B۲C از آن جمله‌اند. دیدگاه دوم موضوع تجارت الکترونیکی را از منظر کاربردهای عملی و صورت‌های واقعی آن بررسی می‌کند. به‌عنوان مثال می‌توان درباره چند و چون تبلیغات و بازاریابی آنلاین، روش‌ها و تکنیک‌های فروش اینترنتی کالا، معاملات بازرگانی و تبادل اطلاعات تجاری، حراج آنلاین و حتی بانکداری آن‌لاین (که البته خود موضوع پیچیده و مفصلی است) سخن گفت. واقعیت این است که یک بینش کلی نسبت به صورت مسأله تنها با اشراف نسب به تمام جوانب تئوریک و عملی آن به‌دست می‌آید و اگر بخواهیم نگاه جامعی پیرامون تجارت الکترونیکی داشته باشیم، گریزی از مطرح کردن ابعاد هریک از این جنبه‌ها نیست. در کنار این‌ها باید سه موضوع مهم دیگر را نیز مورد توجه قرارداد. توجه به این سه موضوع برای موفقیت هر شکلی از تجارت‌الکترونیکی بسیار مهم است. در وهله نخست باید تاکید کرد که موفقیت در تجارت الکترونیکی بدون داشتن یک شناخت عمومی نسبت به کلیت تجارت و کسب‌وکار هرگز حاصل نمی‌شود و نباید تصورکرد صرف دانستن جنبه‌های تئوریک و عملی تجارت الکترونیکی می‌توان کسی را به یک تاجر موفق در اینترنت تبدیل کرد. در گام بعدی آشنایی با مسائل فنی مربوط به طراحی، راه‌اندازی و نگهداری یک سایت وب در اینترنت از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. زیرا یک سایت وب حکم پلتفرم و سکوی کاری اصلی یک تجارت الکترونیکی را دارد و بعید است که یک تجارت الکترونیکی بتواند بدون بهره‌گیری از امکانات یک سایت اینترنتی خوب به موفقیت چشمگیری دست‌یابد. در گام سوم آشنایی با مسائل حقوقی و مالی مرتبط با این شیوه از تجارت اهمیت زیادی دارد. آگاهی از قوانین موجود در کشور محل اقامت و نیز کشور یا کشورهایی که سایت وب یا دفاتر بازرگانی یک کسب‌وکار الکترونیکی در آنجا برپا شده از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. اینک در ادامه مقاله بحث را با تعدادی از مفاهیم تئوریک و نسبتاً آشنا در این زمینه آغاز می‌کنیم.

مزایای استفاده از تجارت الکترونیکی

به طور کلی مزایای استفاده از تجارت الکترونیکی را می‌توان به پنج دسته تقسیم کرد که شامل بستر ارتباطی، از بین رفتن واسطه‌ها، افزایش قدرت خریداران و پیدایش بازارهای جدید برای تولید کنندگان، سفارشی کردن محصولات درخواستی و خدمات پشتیبانی قوی و پیدایش مؤسسات اقتصادی نو پا و رقابت سراسری است.

۱- بستر مناسب اطلاعاتی و ارتباطی

یکی از امکاناتی که اینترنت در اختیار تجارت و بازرگانی قرار می‌دهد اطلاعات نسبتاً کامل و گسترده‌ای است که در مورد هر کالا چه از نظر فنی و چه به لحاظ تجاری می‌توان یافت. امکانی که در دنیای واقعی، ارزش تجاری بسیار زیادی دارد اما بدون صرف هزینه و زمان زیاد به‌دست نمی‌آید. ارزش دیگر تجارت الکترونیکی آن است که امکان ایجاد ارتباط با همه افرادی که برای تکمیل یک فرآیند بازرگانی لازم است با آن‌ها تماس گرفته شود، در کوتاه‌ترین زمان از طریق e-mail ،chat و روش‌های دیگر امکان‌پذیر است.

۲- حذف نسبی واسطه ها

حذف واسطه‌ها یکی دیگر از ارزشمندترین دستاوردهای تجارت الکترونیکی می باشد که باعث کاهش بی‌سابقه قیمت کالاها و خدمات در جهان شده است. براساس برآوردهای انجام شده، حذف واسطه‌ها و ایجاد ارتباط مستقیم بین خریداران و فروشندگان بین ۱۵ تا ۵۰ درصد موجب کاهش قیمت تمام شده کالاها و خدمات برای مشتریان شده است.

۳- افزایش قدرت خریداران و پیدایش بازارهای جدید برای تولید کنندگان

ارتباط اینترنتی فرصتی را در اختیار خریداران قرار می‌دهد که بتوانند با طیف گسترده‌ای از تولیدکنندگان در سرتاسر جهان ارتباط برقرارکنند و از این طریق به تقاضای مورد نظر خود از بین پیشنهاد‌های مختلف برسند و در مقابل فروشندگان قدرت چانه‌زنی بیشتری برای کسب امتیاز و مزایای بیشتر داشته باشند. در صورتی‌که در دنیای حقیقی به علت محدودیت‌های ناشی از فاصله جغرافیایی، مشتریان چنین قدرت انتخابی ندارند. البته این ساختار برای تولیدکنندگان هم دارای مزایا و امتیازات فراوانی است. از جمله می‌توان به امکان عرضه و فروش محصولات به تمام مردم جهان اشاره ‌کرد. در واقع تجارت الکترونیکی به تولیدکنندگان امکان جهانی شدن محصولاتشان را با صرف هزینه کم (نسبت به آنچه که در مقابل به‌دست می‌آید) می‌دهد. شاید جالب باشد که بدانید به عنوان مثال، جلد پنجم کتاب داستانی هری‌پاتر توانسته است با استفاده از شیوه فروش آن‌لاین در شب اول انتشار خود فروشی معادل یک میلیون جلد را در جهان داشته باشد. امکان وقوع چنین حادثه شیرینی برای ناشر این کتاب در دنیای حقیقی، آن‌ هم در مدت زمانی کوتاه، یا اصلاً محال بود یا به امکانات گسترده مالی و تبلیغاتی و توزیع نیاز داشت که هر سازمانی توانایی انجام آن را دارا نیست.

۴- سفارشی کردن محصولات و خدمات پشتیبانی قوی

مزیت دیگر تجارت الکترونیکی آن است که شما قادر خواهید بود که محصولات مورد درخواست خود را به صورت سفارش و مطلوب خود خرید کنید. به عنوان مثال ما می‌توانیم هنگام مراجعه به سایت شرکت Dell کامپیوتر مورد درخواست خود را با همان خصوصیاتی که مایلیم، سفارش داده و خریداری کنیم. در این فرایند روش کار شرکت دل برای قبول سفارش در خواستی به این صورت است که ابتدا امکان انتخاب و ارائه پیشنهاد در اختیار مشتری قرار می‌گیرد. سپس پیشنهاد مشتری با توجه به امکانات شرکت مورد بررسی قرار گرفته و نهایتاً مورد قبول یا عدم قبول قرار می‌گیرد. در صورت قبول درخواست، مراحل بعدی ثبت سفارش و دریافت مبلغ طی می‌شود و اعلام ارسال کالا و شیوه پیگیری محموله در مدت ارسال از طریق فرستادن e-mail‌های متعدد انجام می‌شود. مشتری نیز به نوبه خود می‌تواند زمان دریافت را اعلام نماید. نهایتاً مشتری می‌تواند با دادن اطلاعات مختلف در‌مورد کالاهای خریداری شده و برقراری ارتباط الکترونیکی با شرکت تولیدکننده نسبت به رفع نقص کالای مورد نظر اقدام نماید.شرکت‌هایی که از این طریق به فروش محصولات و خدمات خود اقدام می‌کنند به طور دائم از طریق روش های مختلف، سریع و کم هزینه در ارتباط با مشتریان خود هستند و پشتیبانی قوی باعث ترغیب مردم به خرید از اینترنت می‌شود. در سال‌های نخست رواج شیوه الکترونیکی فروش کالا، استفاده از این روش فقط برای کالای کوچک و ارزان مثل ساعت، عروسک، کتاب، لباس استفاده می‌شد اما اکنون با توجه به رشد روزافزون تجارت الکترونیکی، صنایع بزرگی همچون صنعت ماشین سازی نیز به این روش رو آورده‌اند. مثلا با مراجعه به سایت شرکت فورد می‌توانیم ماشین مورد درخواست خود را از نظر رنگ یا امکانات جانبی به دلخواه انتخاب کنیم.

۵- پیدایش مؤسسات اقتصادی نوپا و رقابت سراسری

یکی از پیامدهای تجارت الکترونیکی ایجاد مؤسسات جدید اقتصادی است که توانایی رقابت و حتی در مواردی سبقت گرفتن از شرکت‌های کهنه کار را دارند. درحال حاضر دو نوع بازار خرید و فروش یعنی بازار سنتی و حقیقی و بازار مجازی و مبتنی بر شبکه به موازات یکدیگر عمل می‌کنند و هر کدام دارای قواعد تجارتی خاص خود هستند که گاه دارای خصوصیاتی مشترک و گاه با یکدیگر متفاوت هستند. در برخی موارد کسب و کارهای نوپا توانسته‌اند با ایجاد سیاست‌های کاربردی در بازار جدید مجازی گوی رقابت را از رقبای سنتی بگیرند و بازار محصولات مختلف را تصاحب کنند. مثلا می‌توان به رقابت بین مؤسسه BarnesNoble و شرکت Amazon در خرید و فروش کتاب یا موارد دیگری چون Dell در کامپیوتر و etoys در اسباب بازی اشاره کرد.مدل‌های گوناگون تجارت الکترونیکی‌

استفاده از اینترنت به عنوان مهمترین بستر ارتباطی در تجارت الکترونیکی همزمان با رشد روزافزون شبکه جهانی ارتباطات باعث پیدایش مدل‌های گوناگونی در این تجارت گردیده است. این مدل‌ها حاصل تعامل سه گروه اصلی از افراد یک جامعه، از دیدگاه اقتصادی، هستند که عبارتند از دولت یا سازمان‌های وابسته (government) ، سازمان‌های تجاری و اقتصادی، تولیدکنندگان کالا و ارائه‌کنندگان خدمات (business) و در نهایت مردم عادی که خریداران نهایی کالا یا خدمات (consumer) هستند.مدل‌های مختلف تجارت الکترونیکی از تعامل دوبه‌دوی این سه گروه اصلی حاصل می‌شوند.

government consumer business

business b۲g b۲c b۲b

consumer c۲g c۲c c۲b

governmanet g۲g g۲c g۲b

۱- مدل B۲B

در مدل (B۲B) ارتباط بین دو یا چند سازمان، مؤسسه اقتصادی، تولید کنندگان مواد اولیه، تولیدکنندگان انواع مختلف کالای مصرفی، ارائه‌کنندگان انواع گوناگون خدمات و … موردنظر است، در واقع این مدل را به نوعی می‌توان توسعه یافته مدل قدیمی‌تر (EDI (Electronic Data Interchange دانست. (۱)مدل B۲B دربرگیرنده همان عملیاتی است که درEDI انجام می شد یعنی تبادل اطلاعات، داده ها، ثبت سفارش، خرید و فروش و … همچنان وجود دارد. اما در مدل جدید فرآیند ارتباطی بسیار باز و قابل‌انعطاف طراحی شده طوری که تولید‌کنندگان مواد اولیه، تولید‌کنندگان کالاهای مختلف و فروشندگان و توزیع کنندگان بتوانند به راحتی با یکدیگر ارتباط مستقیم داشته باشند. این به معنی کاهش واسطه‌ها نیز هست. موضوعی که به نوبه خود باعث کاهش قیمت‌ها می‌شود. عوامل ذکر شده باعث گردیده است که این مدل به‌عنوان اصلی‌ترین مدل تجارت‌الکترونیکی به حساب آید و طی مدت کوتاهی که از زمان پیدایش آن می گذرد درآمد قابل توجهی را نصیب صاحبان سرمایه سازد. براساس آمارهای موجود، بازرگانان و فعالان در این عرصه توانسته‌اند از درآمد ۴۳ میلیارد دلاری در سال ۹۸ به ۱۳۰۰ میلیارددلار در پایان سال ۲۰۰۴ برسند.

۲- مدل‌های B۲C وC۲B

این دو مدل بیان‌کننده ارتباط متقابل بین تولیدکننده اصلی کالاهای گوناگون با استفاده‌کننده و خریداران نهایی این محصولات و خدمات می باشد. این روزها می‌توان کالاهای مختلفی از مواد اولیه صنعتی گرفته تا اتومبیل، ماشین‌آلات صنعتی و کالاهای عمومی مانند مواد غذایی، محصولات فرهنگی، گل و گیاه و اقلام کادویی را به همراه طیف وسیعی از خدمات مثل رزرو هتل، بلیط هواپیما، قطار، اتوبوس، اجاره ماشین و … به صورت آن‌لاین خریداری کرد. در این دو مدل تولیدکنندگان می‌توانند مصرف‌کنندگان نهایی محصولات خود را شناسایی کنند و محصولات خود را به صورت مستقیم به آن‌ها عرضه کنند (B۲C) مصرف‌کنندگان نیز به نوبه خود می‌توانند از بین تولید‌کنندگان، آن‌که شرایط مطلوبتر را دارا می‌باشد و از هر جهت مناسبتر است را انتخاب نمایند (C۲B) مدل‌های B۲C و C۲B معمولاً دارای مزایایی چون خرید ارزان‌تر کالا نسبت به دنیای واقعی هستند. مزیت دیگر، امکان ارسال کالا به مکان درخواستی خرید است. فرق اصلی بین دو مدل B۲C وC۲B در نحوه خرید و شیوه ایجاد ارتباط بین مشتریان و تولیدکنندگان می‌باشد.در مدل B۲C خریداران اطلاعات کافی در مورد کالای مورد نیازشان، شرکت عرضه‌کننده آن و قیمت خود کالا (در دنیای حقیقی) را دارا می‌باشند و بیشتر به‌علت پایین‌تر بودن بهای محصول در اینترنت از این مدل برای خرید خود استفاده می‌کنند. اما در مدل C۲B اطلاعات مشتری عمدتاً به مشخصات کالای مورد نیازش محدود است و اطلاعات چندانی در مورد شرکت‌های عرضه‌کننده آن یا قیمت‌های احتمالی آن ندارد. در این حالت شرکت‌های گوناگونی در اینترنت با توجه به شرایط مشتری به او پیشنهاد ارائه می‌کنند و مشتری از بین این پیشنهادها هر کدام را که برایش مناسبتر بود انتخاب می‌کند. به ‌بیان دیگر، در B۲C مشتری به یک شرکت تولیدکننده یا فروشنده پیشنهاد خرید را ارائه می‌کند، اما در مدل C۲B این شرکت‌های عرضه کننده هستند که به مشتری پیشنهاد فروش را ارائه می‌کنند.

۳- مدل C۲C

این شیوه در تجارت الکترونیک عمدتاً براساس مدلی به‌وجود آمده است که پیر امیدیار طراح و صاحب سایت eBay و افراد مبتکری مثل او خلق کرده‌اند. در مدل C۲C فروشندگان اجناس این امکان را می‌یابند که در یک محیط گسترده اجناس خود را به خریداران نهایی ارائه کنند. پیر امیدیار می‌گوید ایده فروش کالا از طریق وب سایت در وحله اول برای فروش شیرینی‌های پخته شده توسط همسرش برای توزیع در شهر لس‌آنجلس به ذهنش رسید. او در طرح اولیه سایت خودش از مدل B۲C استفاده کرده بود و به مرور زمان و توسعه این سایت مدل جدیدی را براساس حراج کالا و فروش اجناس دست دوم در دنیای حقیقی طراحی کرده است.امیدیار کوشید با توجه به طیف گسترده بازدیدکنندگان در اینترنت، بستری را فراهم کند که فروشندگان بتوانند کالای خود را به شیوه حراج اجناس (با شیوه‌ای مشابه دنیای واقعی) به فروش برسانند. اما تفاوت اصلی این نوع از حراج تعداد بی‌شمار شرکت‌کنندگان و مخاطبان حراج است. امروزه به دلیل استقبال گسترده‌ای که ازeBay به‌عمل آمده است، این سایت به‌عنوان سمبل C۲C شناخته می‌شود. سایت eBay توانسته است در سال ۲۰۰۲ میلادی مبلغ ۲۰ میلیارد دلار برای صاحبان خود درآمد ایجاد کند.

۴- مدل‌های در ارتباط با دولت

مدل‌های مرتبط با دولت را نیز می‌توان به سه دسته تقسیم کرد. دسته اول شامل مدل‌های G۲B وB۲G است. در این دو مدل سازمان‌ها، نهادها و مراکز دولتی و وابسته به دولت درارتباط با مراکز اقتصادی، بنگاه‌های تجاری و شرکت‌های تولیدکننده و ارائه‌کننده کالا و خدمات هستند. در این ساختار طرفین با مراجعه به یکدیگر و تعامل با هم از طریق شبکه‌های کامپیوتری امور بازرگانی میان خود را انجام می‌دهد. این امور شامل مواردی چون گرفتن انواع مجوزها از دولت و سازمان‌های مربوطه، پرداخت وجه مورد درخواست دولت، گرفتن اطلاعات از نهاد دولتی و موارد دیگری است که همگی در این دو مدل خلاصه می‌شوند. مزیت اصلی این دو ساختار صرفه‌جویی در انجام عملیات‌ گوناگون برای دولت و سازمان‌های مربوطه و کاهش زمان انجام این امور و کاهش نیروهایی است که بیهوده صرف انجام کم‌بازده و یا بدون بازده در سازمان‌ها می‌شود. دسته دوم شامل مدل‌های G۲C و C۲G است. در این دو مدل ارتباط بین مردم و سازمان‌های دولتی مطرح می‌باشد و رابطه میان دولت و مردم بیش از آن‌که ماهیتی تجاری داشته باشد، حول و حوش خدماتی که دولت می‌تواند به مردم ارائه کند و یا تسهیل ارتباطات مالی مردم و دولت در زمینه امور مالیاتی و مشابه آن دور می‌زند. فعالیت‌های این دو مدل شامل مواردی چون گرفتن انواع مدارک شناسایی، انجام عملیات بانکی و گرفتن اطلاعات از دولت است.دسته سوم نیز براساس مدل G۲G است که ارتباط و تقابل بین دو سازمان دولتی دو یا چند وزارتخانه را فراهم می‌سازد و مواردی چون ارتباط شهرداری‌ها با پلیس، ‌وزارت کشور، نهادهای نظامی و … را شامل می‌شود. در این مدل مبادلات میان دوسوی یک فرآیند الکترونیکی ممکن است شامل مبادلات بازرگانی باشد یا صرفاً به تبادل اطلاعات محدود باشد.در قسمت قبل به مدل‌های مختلف تجارت الکترونیک اشاره کردیم و از مدل B۲C به عنوان یکی از مدل‌های اصلی این شیوه تجارت یاد کردیم. بخش مهمی از این مدل تجارت الکترونیک به ابزاری متکی است که کارت اعتباری نامیده می‌شود و ابزار الکترونیکی نقل و انتقال پول به شمار می‌رود. بسیاری از مردم مایلند بدانند این کارت‌ها چه هستند و چگونه می‌توان آن‌ها را تهیه و مورد استفاده قرارداد. اگرچه در ایران هنوز یک نوع کارت اعتباری استاندارد که در سراسر کشور و در تمام بانک‌ها معتبر باشد و قابلیت استفاده در شبکه اینترنت را (دست کم برای مبادلات داخلی) داشته باشد معرفی نشده‌است، ولی اغلب افراد آشنایی با این کارت‌ها و امکان استفاده از آن‌ها را مقدمه و پیش‌زمینه‌ای برای ورود به دنیای خرید و فروش الکترونیکی می‌دانند. در این قسمت از مجموعه مقالات الفبای تجارت الکترونیک نگاهی مختصر به تاریخچه، ساختار و انواع کارت اعتباری خواهیم داشت. در مقالات بعدی شرح نحوه استفاده از این کارت‌ها را در شبکه اینترنت به تفصیل توضیح خواهیم داد.

کارت اعتباری چیست؟

کارت اعتباری یک کارت پلاستیکی است که روی آن نام صاحب کارت و شماره آن به صورت برجسته وجود دارد و پشت کارت یک نوار مغناطیسی دیده می‌شود که درون خود برخی اطلاعات مهم مثل هویت و آدرس دارنده کارت را ذخیره کرده است. سیستم‌های مالی کامپیوتری مانند دستگاه‌های خودپرداز ATM از این اطلاعات هنگام احراز هویت فرد به منظور برداشت پول استفاده می‌کنند. یک کارت اعتباری استاندارد شامل یک عدد ۱۶ رقمی نیز هست که حاوی اطلاعات مهمی درباره نوع کارت، بانک صادرکننده آن و اطلاعات دیگر است. این شماره برای دارنده هر کارت منحصر به فرد است. از این شماره برای شناسایی دارنده کارت هنگام انجام معاملات الکترونیکی روی اینترنت نیز استفاده می‌شود.

تاریخچه‌

آن‌طور که در دائره‌المعارف‌های بریتانیکا و انکارتا آمده است، استفاده از این نوع کارت برای انجام نقل و انتقال پول ابتدا در دهه ۱۹۲۰ و در کشور آمریکا رواج یافت. در آن زمان برخی شرکت‌های خصوصی مانند بعضی از هتل‌های زنجیره‌ای و تعدادی از شرکت‌های نفتی مشتریان خود را به استفاده از این کارت‌ها برای سهولت در پرداخت تشویق می‌کردند. استفاده از این کارت‌ها پس از جنگ جهانی دوم و خروج از رکود اقتصادی شدت گرفت.اولین کارت اعتباری از نوع امروزی آن، یعنی کارتی که بتوان با استفاده از آن در طیف وسیعی از فروشگاه‌ها و کسب‌وکارها پول مبادله کرد، در۱۹۵۰ توسط Diners Club Inc معرفی شد و هنوز هم یکی از کارت‌های اعتباری شناخته‌شده از این نوع به شمار می‌رود. در۱۹۵۸ نیز کارت اعتباری دیگری در همین رده توسط شرکتAmerican Express معرفی شد که در حال حاضر یکی از معروف‌ترین نوع کارت‌های اعتباری است. مشخصه اصلی این دسته از کارت‌ها این‌است که شرکت صادرکننده کارت از دارنده آن یک مبلغ عضویت سالانه دریافت می‌کند و سپس به صورت ماهانه یا سالیانه و یا در دوره‌های زمانی دیگر برای او صورت‌حساب می‌فرستد و معادل مبلغ این صورت حساب از موجودی دارنده کارت نزد شرکت صادرکننده آن کسر می‌شود.مدتی بعد سیستم کارت اعتباری بانکی رواج یافت. در این سیستم که امروزه نیز مورد استفاده است، صادرکننده کارت در اصل یک بانک است و هریک از دارندگان کارت اعتباری نزد بانک یک حساب دارند. هنگامی که کالا یا خدماتی توسط دارنده کارت (مشتری) خریداری می‌شود، این پول بلافاصله به حساب فروشنده (که خود نزد بانک حسابی دارد) واریز می‌شود.بانک نیز به نوبه خود این هزینه را به صورت ماهانه و یا در دوره‌های زمانی معین دیگری به حساب مشتری منظور می‌کند و صورت‌حساب برایش صادر می‌کند و در صورتی که به میزان کافی در حساب مشتری پول نباشد، طی مهلت معینی از مشتری می‌خواهد که حساب خود را تکمیل کند. مشتری می‌تواند مبلغ مورد نظر را یک‌جا و یا با اقساطی که بهره به آن تعلق می‌گیرد، به بانک بپردازد.اولین سیستم بانکی از این نوع در سال ۱۹۵۹ و از سوی Bank of America در کالیفرنیا معرفی شد وBankAmericard نام داشت. این سیستم تنها در همان ایالت کار می‌کرد. اما بعدا در سال ۱۹۶۶ در ایالت‌های دیگر نیز راه‌اندازی شد و صورت سراسری به خود گرفت. در سال ۱۹۷۶ این سیستم بانکی به VISA تغییر نام داد. ویزا امروزه یک کنسرسیوم بین‌المللی است که سیستم بانکی اغلب کشورهای دنیا در آن مشارکت دارند.در همان سال ۱۹۶۶ اتحادیه کارت بین بانکی یا Interbank Card Association شکل گرفت و بعدا به MasterCard تغییر نام داد. ویژگی مسترکارت این بود که هیچ بانک خاصی در آن نقش محوری نداشت، بلکه هرکدام از بانک‌هایی که به صورت محلی اقدام به صدور کارت اعتباری برای مشتریان خود می‌کردند مایل بودند روشی برای متصل کردن سیستم‌های مالی خود به یکدیگر پیدا کنند. چنین سیستمی می‌توانست در میان مشتریان کوچک بانک‌ها که مایل بودند از کارت خود برای کارهایی مثل خرید مایحتاج روزانه و یا خرید اتومبیل و مسکن استفاده کنند علاقه‌مندان زیادی داشته باشد.

چرا کارت اعتباری؟

ممکن است این سوال در ذهن کسانی که با این کارت‌ها آشنایی ندارند به‌وجود آید که اصولا فلسفه حضور این کارت‌ها چیست و مزیت اصلی آن‌ها کدام است. کارت‌های اعتباری چنانکه از نامشان پیداست مقدار معینی اعتبار مالی در اختیار صاحب کارت قرارمی‌دهند. هنگامی که شما با حساب بانکی خودتان کار می‌کنید، سابقه مبادلات مالی شما نزد بانک محفوظ می‌ماند. بانک با استناد به این سابقه می‌تواند تخمین بزند که اصولا میزان گردش مالی حساب شما در طول یک دوره زمانی خاص چقدر است. درواقع میانگین مانده حساب شما در هر دوره نشان دهنده حداقل میزان درآمد شما یا به تعبیر صحیح‌تر میزان توانایی مالی شما در هر دوره زمانی معین است. بانک یا هر موسسه مالی و اعتباری مشابه آن می‌تواند براساس آن مانده به شما اعتبار بدهد. اعتبار معمولا مقدار نقدینگی یا پولی است که برابر یا بیشتر از میزان مانده حساب شما است. مقداری که می‌توانید در هریک از آن دوره‌های زمانی از موسسه یا بانک قرض بگیرید. فرض موسسه مالی مذکور این‌است که شما قادر خواهید بود در اولین فرصت این قرض را برگردانید. به این ترتیب انجام قطعی معاملات و مبادلات مالی شما با دیگران موکول به میزان نقدینگی واقعی در دست شما نخواهد بود بلکه به میزان اعتبار شما نزد موسسه مالی متکی خواهد بود.

انواع کارت اعتباری‌

کارت‌های اعتباری را اساسا می‌توان به دو دسته کارت‌های بانکی و غیربانکی تقسیم کرد. کارت‌های اعتباری بانکی مثل ویزا و مسترکارت از سیستم اعتباری بانک‌ها استفاده می‌کنند. در حالی که کارت‌های غیر بانکی را شرکت‌ها و موسسات دولتی و خصوصی به مقاصد مختلفی عرضه می‌کنند. آمریکن اکسپرس و دینرکلاب نمونه کارت‌های اعتباری غیر بانکی هستند. همچنین در برخی کشورها شرکت‌های مخابرات و تلفن و یا شرکت‌های توزیع‌کننده نفت، گاز و بنزین و نیز فروشگاه‌های زنجیره‌ای و باشگاه‌های تفریحی اقدام به صدور کارت اعتباری می‌کنند. دامنه کاربرد این کارت‌ها بستگی به دامنه فعالیت شرکت مربوطه و یا اهداف مالی آن‌ها دارد. در هرصورت فعالیت تمام این موسسات صادر کننده کارت باید زیر نظر نهاد مالی رسمی آن کشور و دارای مجوز فعالیت باشد.کارت‌های بانکی نیز دارای تنوع زیادی هستند. کارت‌های اعتباری تنها یک دسته از کارت‌های بانکی هستند و خود به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. انواع فرعی کارت‌های اعتباری بانکی معمولا بر اساس نحوه محاسبه بهره، سقف میزان اعتبار منتسب به کارت و حداقل موجودی دارنده حساب، نرخ حق اشتراک سالیانه و فاکتورهای مالی دیگر محاسبه می‌شود. بانک‌های صادرکننده کارت و یا شرکت‌های غیر بانکی معمولا علاقه دارند که انواع کارت‌های خود را برحسب امتیازات متفاوتی که در اختیار صاحب آن قرار می‌دهد به گروه‌هایی با نام طلایی، نقره‌ای و از این قبیل تقسیم کنند.یک دسته دیگر از کارت‌های بانکی مشابه آنچه که این روزها در کشور ما رایج است تنها به ارائه خدمات بانکی محدود از طریق باجه‌های خودپرداز اختصاص دارند و فاقد برخی از ویژگی‌های مهم یک کارت اعتباری استاندارد هستند. دسته دیگری از کارت‌های اعتباری بانکی نیز وجود دارند که در بسیاری از کشورهای دنیا که سیستم‌های بین‌المللی مانند ویزا و مسترکارت در آن ها به رسمیت پذیرفته شده، به‌کارگرفته می‌شوند. این کارت‌ها معمولا نام یک سازمان و یا شرکت را برخود دارند. سازمان یا شرکت مذکور لزوما یک موسسه یا نهاد مالی نیست بلکه ممکن است به قصد ارائه خدمات مالی به گروهی از اعضای وابسته به خود پدید آمده باشد. مثلا برخی از فروشگاه‌های اینترنتی مثل آمازون یا Barnes ِ Nobel یا حتی پورتال یاهو خدمات مالی از این دست را به اعضای خود ارائه می‌کنند. مشترکین یک ISP، اعضای یک باشگاه و یا مشتریان یک فروشگاه ممکن است این شانس را داشته باشند که با تهیه یک کارت اعتباری از این نوع، ضمن بهره‌مندی از مزایای عمومی یک کارت اعتباری بانکی، از خدمات ویژه شرکت یا سازمان مذکور نیز استفاده کنند.مدل های مختلفی برای تعامل میان این سازمان‌ها از یک سو و بانک‌های صادر کننده کارت‌های بانکی و نیز کنسرسیوم‌های ویزا و مسترکارت وجود دارد. گاهی این سازمان‌ها مستقیما با ویزا یا مسترکارت وارد معامله می‌شوند و خود یک واحد اعتباری مالی راه‌اندازی می‌کنند. گاهی نیز با یک بانک معتبر طرف قرارداد با هریک از این کنسرسیوم‌های بین‌المللی وارد مذاکره می‌شوند. شکل اخیر رایج‌تر است زیرا معمولا بانک‌های محلی شناخت بهتری از سابقه مالی نهادهای محلی دارند. همچنین سازمان یا شرکت واسطه ممکن است بسته به نوع تعامل مالی خود با بانک صادر کننده اصلی کارت یا خود کنسرسیوم بین‌المللی ویزا و مسترکارت، درصد اندکی از بهای هر معامله را (به عنوان پورسانت) دریافت کند. به هرحال کاربران می‌توانند با تهیه کارت‌هایی از این نوع بدون مراجعه مستقیم به یک بانک معتبر و با واسطه یک شرکت تجاری به شبکه مالی مسترکارت یا ویزا بپیوندند.یک دسته مهم دیگر نیز از کارت‌های بانکی هستند که البته اعتباری نیستند ولی بیشتر قابلیت‌های آن مشابه کارت اعتباری است. به این کارت‌ها اصطلاحاً Debit Card یا کارت بدهی می‌گویند. برخلاف کارت اعتباری که به دارنده آن اجازه خرج کردن بیشتر از موجودی مانده در حساب می‌دهد، این کارت‌ها فقط به اندازه موجودی مانده در حساب مرتبط با آن‌ها اعتبار دارند و پس از به پایان رسیدن اعتبار یا باید مجددا شارژ شوند و یا از درجه اعتبار ساقط می‌شوند.میزان حداقل و حداکثر موجودی در حساب این کارت‌ها نیز محدود است. مثلاً اگر سقف موجودی یک کارت بدهی ۱۰۰۰ دلار باشد به معنی آن است که دارنده آن نمی‌تواند بهای یک کالای ۱۱۰۰ دلاری را یک‌جا بپردازد. همچنین اگر کف موجودی یک کارت ۱۰۰ دلار باشد به معنی آن است که صاحب آن اگر در کارت خود ۱۱۰ دلار داشته باشد تنها قادر است ۱۰ دلار آن را واقعا هزینه کند و مابقی نزد بانک سپرده خواهدبود. همچنین بسیاری از کارت‌های بدهی فاقد قابلیت استفاده در دستگاه‌های خودپرداز(ATM) هستند.

سیستم ‌شماره‌گذاری‌

اگرچه سیستم کارت اعتباری به عنوان یک مدل اقتصادی در مبادلات مالی در تمام دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرد اما این به معنای آن نیست که شرکت‌های صادر‌کننده این کارت‌ها همگی از سیستم و روش واحدی برای ذخیره اطلاعات و شماره‌گذاری کارت‌ها استفاده می‌کنند. اما امروزه تمام کارت‌های اعتباری استاندارد و مشهور بین‌المللی از سیستم شماره‌گذاری ANSI Standard X۴.۱۳-۱۹۸۳ برای این منظور استفاده می‌کنند. در این سیستم از یک عدد ۱۶ رقمی استفاده می‌شود. این عدد برای سهولت هنگام خواندن یا به خاطر سپردن به صورت چهار مجموعه چهار رقمی نوشته می‌شود اما این تقسیم‌بندی چهارتایی هیچ ارزش و معنای خاصی ندارد.مثلا‌ً شماره‌گذاری یک کارت استاندارد مانند مسترکارت یا ویزا به این صورت انجام می‌شود :از سمت چپ، اولین رقم مشخص کننده سیستم کارت اعتباری است. عدد ۳ مشخص کننده یک کارت از خانواده کارت‌های باشگاه‌های تفریحی و سیروسفر است. مثلا ۳۷ به معنی American Express و ۳۸ به معنی ‌Diners Club است. عدد ۴ برای Visa ، عدد ۵ برای MasterCard وعدد ۶ برای Discover Card استفاده می‌شود.در مورد MasterCard رقم‌ دوم تعداد ارقام بعدی که باید به عنوان شماره شناسایی بانک تفسیر شود را مشخص می‌کند. مثلا عدد یک به معنی این‌است که رقم سوم شماره بانک است یا عدد ۲ یعنی رقم‌های سوم و چهارم شماره بانک است. ارقامی که پس از شماره بانک می‌آیند، حداکثر تا رقم پانزدهم مشخص‌کننده شماره حساب دارنده کارت است و رقم شانزدهم یک رقم کنترلی (Check Digit) می‌باشد.در مورد Visa ارقام دوم تا ششم شماره بانک و ارقام هفتم تا دوازدم یا هفتم تا پانزدهم شماره حساب و ارقام سیزدهم یا شانزدهم رقم کنترلی هستند.اطلاعات این نوار بر روی سه‌ تراک که عرض هرکدام به اندازه یک دهم اینچ است ذخیره می‌شود. تراک‌های اول و سوم می‌توانند ۲۱۰ بیت بر اینچ (bpi) و تراک دوم می‌تواند ۷۵ بیت بر اینچ ذخیره کند. جزئیات نحوه ذخیره‌سازی اطلاعات روی این تراک‌ها در استاندارد ISO/IEC۷۸۱۱ آمده است.متناظر با هر کارت اعتباری بانکی مشخصات مهمی از دارنده کارت نزد بانک صادرکننده کارت ثبت می‌شود. این اطلاعات حداقل شامل نام ونام خانوادگی دقیق دارنده کارت، آدرس صحیح وی و شهر و کشور محل سکونت است. علاوه بر اطلاعات فوق، تاریخ انقضای اعتبار کارت نیز ثبت می‌شود. به طور معمول، پیش از سررسیدن تاریخ انقضای کارت، صادرکننده آن با صاحب کارت تماس می‌گیرد و او را برای جایگزین کردن کارت فعلی با کارت جدید تشویق می‌کند. کارت جدید ممکن است دارای شماره متفاوتی باشد یا از همان شماره قبلی برای مدت معین دیگری مجدداً استفاده شود.

استفاده از کارت اعتباری‌

اطلاعاتی که همراه هر کارت اعتباری بانکی بین‌المللی ثبت می‌شود توسط کنسرسیوم مربوطه، بانک اصلی صادرکننده، واسطه احتمالی صدور کارت، و نیز خود دارنده آن قابل دسترسی است. اما هنگامی که یک معامله الکترونیکی از این طریق صورت می‌گیرد، فروشنده کالا یا خدمات تنها به اطلاعات ناچیزی از این مجموعه دسترسی دارد که آن نیز فقط برای انجام الکترونیکی معامله مورد نیاز است و در سیستم‌های امن و استاندارد شبکه مبادلات الکترونیکی پول هرگز مشخصات کامل دارنده کارت در اختیار فروشنده قرار نمی‌گیرد.اگر یک کارت اعتباری یا بدهی از نوع ویزا و مسترکارت توسط یک بانک معتبر صادر شود، به احتمال زیاد دارنده آن کارت خواهد توانست از طریق شبکه اینترنت و با مراجعه به سایت بانک مربوطه، به حساب مرتبط با کارتش دسترسی پیدا کند و علاوه بر اطلاعات هویت و آدرس خود، سابقه گردش مالی حسابش را ببیند و از دیگر خدمات آنلاین بانک مذکور استفاده کند.همچنین صاحب کارت می‌تواند با مراجعه به یکی از هزاران سایت‌ فروشنده آنلاین کالا و خدمات در اینترنت، کالایی سفارش دهد. هنگام ثبت سفارش خرید، همان اطلاعاتی که در کارت اعتباری درج شده است از خریدار تقاضا می‌شود. اگر سایت مذکور قبلاً یک گواهی معتبر(Certificate) از یکی از شرکت‌های صادر کننده گواهی دیجیتالی دریافت کرده باشد، به معنی آن ‌است که این اطلاعات مستقیماً و از طریق یک پروتکل امن برای بانک صادرکننده کارت ارسال و صحت اطلاعات ارسال‌شده و میزان موجود حساب کارت کنترل و نتیجه آن به سایت فروشنده اطلاع داده می‌شود. هنگام ثبت سفارش دو آدرس توسط فروشنده از خریدار تقاضا می‌شود. اگر خریدار هنگام ثبت سفارش قصد داشته باشد کالا را به آدرس دیگری به غیر از آدرس ثبت شده در کارت اعتباری خود بفرستد (اصطلاحا اگر آدرس Billing یا صورت حساب متفاوت از آدرس Shipping یا ارسال کالای خریداری شده باشد) آدرس دومی نیز ضروری است در غیر‌این‌صورت کالا به آدرس پیش‌فرض در کارت اعتباری ارسال می‌گردد. توجه به این نکته ضروری است، که برخی از سایت‌های اینترنتی برای خریداران خود یک پروفایل ایجاد می‌کنند و نام خریدار، آدرس ثبت شده در کارت اعتباری و شماره ۱۶رقمی کارت را به همراه نوع آن (مثلا مسترکارت) روی بانک اطلاعاتی خود ثبت می‌کنند تا خریدار در مراجعه بعدی نیازمند پرکردن مجدد این مشخصات (هنگام ثبت سفارش) نباشد. در این صورت باید خریدار اطمینان حاصل کند که اطلاعات کارت اعتباری او از سوی سایت فروشنده مورد سوء استفاده قرار نخواهد گرفت.

برخی اصطلاحات مهم مرتبط با کارت اعتباری‌

در مقالات آینده به تفصیل نحوه استفاده از کارت‌های اعتباری بین‌المللی و مکانیزم گردش الکترونیکی پول در شبکه اینترنت را توضیح خواهیم داد. اما قبل از این‌که بخواهید از این کارت‌ها استفاده کنید و احتمالا کالایی را به صورت الکترونیکی بخرید، بد نیست با بعضی از اصطلاحات رایج بین‌المللی در این زمینه آشنا شوید.

Annual Fee : حق عضویت سالانه که برخی شرکت‌ها هنگام صدور کارت یا تمدید عضویت دریافت می‌کنند. این روزها بسیاری از صادرکنندگان کارت شعار را تبلیغ می‌کنند و احتمال آن‌هایی هم که اکنون این مبالغ را دریافت می‌کنند در آینده از آن چشم پوشی خواهند کرد تا مشتریان خود را حفظ کنند.

Finance Charge : شارژ مالی. عبارت است از پولی که شما بابت استفاده از کارت‌اعتباری می‌پردازید. به زبان ساده، این همان پولی است که شما هنگام خریدن کالا و خدمات از حساب خود خارج می‌کنید. این مقدار علاوه بر هزینه‌های مربوط به بهره ممکن است شامل کارمزدهای دیگری مانند cacheadvance fees نیز باشد. کارمزد اخیر هنگامی از دارنده کارت اخذ می‌شود که شما بیش از موجودی مانده در حساب خود هزینه کنید.

Interest Rate : نرخ سود. شیوه‌های مختلفی برای محاسبه نرخ سود وجود دارد. اغلب کارت‌های اعتباری از شیوه‌های مختلف محاسبه APR استفاده می‌کنند. اما کارت‌های بدهی ممکن است از شیوه‌های دیگری مثل کسر مقدار ناچیز و ثابتی از پول به ازای هر بار خرید استفاده کنند.

(Annual Percentage Rate (APR : درصدی از میزان شارژ مالی شما در طول یک سال. این عدد به زبان ساده همان سود سالانه‌ای است که بابت ارائه خدمات الکترونیکی از شما کسر می‌شود.

Fixed Rate : اگر APR بر مبنای نرخ سود ثابت سالانه محاسبه شود به آن نرخ ثابت می‌گویند.

Variable Rate : اگر نرخ سود سالانه متغیر و وابسته به دیگر انواع نرخ بهره بانکی باشد، به آن نرخ شناور یا متغیر می‌گویند. این نرخ معمولا از مجموع دو عدد دیگر یعنی نرخ پایه‌ای بهره (که قابل تغییر توسط مدیریت امور بانکی کشور است) و درصدی از همین عدد که توسط موسسه مالی مربوطه تعیین می‌شود به‌دست می‌آید.اغلب کاربرانی که تازه با مفهوم تجارت الکترونیک آشنا شده‌اند یک پرسش ساده دارند: اما برای این پرسش ساده، جواب سرراست و کاملی پیدا نمی‌کنند. سایت‌های گوناگونی در اینترنت وجود دارند که هریک می‌کوشند گاه به زبان ساده و گاه با بیانی فنی، بخشی از این فرآیند را توضیح دهند. اما پیدا کردن یک جواب خلاصه و مفید آسان نیست. در این مقاله قصد داریم پاسخ نسبتا قانع‌کننده‌ای برای این پرسش بیاوریم. در این‌جا چند اصطلاح مهم درباره پرداخت الکترونیکی خواهید آموخت و با فرآیند پردازش الکترونیکی عملیات خرید و فروش آشنا خواهید شد. ضمن آنکه اگر با مفاهیم پایه‌ای تجارت الکترونیک آشنا نیستید، می‌توانید به قسمت‌های اول و دوم این مقاله مراجعه کنید.

یک خرید آنلاین فرضی‌

اجازه بدهید بی‌مقدمه، یکراست سراغ اصل مطلب برویم. فرض کنید که من یک کارت اعتباری (Credit Card) یا کارت بدهی (Debit Card) دارم و آماده‌ام از یکی از سایت‌های اینترنتی کالایی بخرم. سوال این است که وقتی سفارش خودم را در یکی از این سایت‌ها ثبت می‌کنم چه اتفاقاتی رخ می‌دهد؟قبل از هرچیز بهتر است که با یکی دو اصطلاح عمومی در این مورد آشنا شویم. اتفاقی که ما از آن صحبت می‌کنیم اصطلاحا Online Transaction یا مبادله آنلاین نامیده می‌شود(۱) اما در این مقاله ما تنها نوع خاصی از مبادله الکترونیکی را مد نظر داریم که در مدل B۲C متداول است. این نوع خاص که از این به بعد با عنوان Online Payment Processing یا یاد می‌کنیم، همان عملیاتی است که طی آن یک کاربر (مشتری) معمولی کالایی را از طریق اینترنت خریداری می‌کند. هم خریدارانی که مایلند از جزئیات مکانیزم خرید و فروش الکترونیکی آگاهی داشته باشند و هم کسانی که علاقه‌مندند که دانش خود درباره تجارت الکترونیک را بالا ببرند و در آینده نزدیک کسب‌وکاری از این نوع راه بیندازند، نیازمند دانستن اطلاعاتی درباره مکانیزم هستند.در این نوع از معامله الکترونیکی، فروشنده و خریدار در دو سوی فرآیند قرار دارند و میان آن‌ها طیفی از سیستم‌ها و عملیات میانجی واقع است. پیش‌نیاز انجام معامله آن‌است که هردو طرف معامله امکان حضور ‌در سیستم پرداخت الکترونیکی را داشته باشند. برای این منظور مشتری باید یک کارت اعتباری یا کارت بدهی داشته باشد و فروشنده باید یک حساب بانکی مخصوص دریافت‌های الکترونیکی داشته باشد. به این نوع حساب بانکی ویژه اصطلاحا ‌Merchant Account می‌گویند.مشتری نیز ممکن است کارت اعتباری خود را براساس حسابی که نزد یک بانک معتبر دارد به طور مستقیم و یا با واسطه یک شرکت مالی و خدماتی دریافت کرده باشد. بنابراین هر دو سوی معامله نیازمند داشتن حساب بانکی ویژه‌ای هستند که پول را به صورت الکترونیکی بین خود جابجا ‌کنند.

مراحل خرید و فروش الکترونیکی به ترتیب زیر اتفاق می‌افتد:

۱- ثبت سفارش خرید

ابتدا کاربر(مشتری) به سایت خریدار مراجعه می‌کند. در آن‌جا وی می‌تواند از میان چندین قلم کالای معرفی شده، یک یا چندتای آن‌ها را در یک سبد خرید مجازی قرار دهد. این سبد خرید مجازی که در واقع یک لیست آنلاین و لحظه‌ای از کالاهای مورد تقاضای مشتری است، اصطلاحا Shopping Cart (کارت خرید) نامیده می‌شود. پس از پایان گشت و گذار در سایت فروشنده و پر کردن سبد خرید مجازی کالاهای مورد نیاز، کاربر با فشردن یک دکمه یا لینک ویژه وارد مرحله Check out یا اصطلا‌حا می‌شود. برای این منظور پیش از هرچیز لازم است که مشتری مطمئن شود که این مرحله تماما بر بستر پروتکل امن ‌SSL انجام می‌شود. برای این منظور کافی است که دقت شود صفحات و لینک‌های این قسمت روی پروتکل ‌HTTPS اجرا می‌شوند و لایه ‌SSL سایت فروشنده مجهز به یک گواهی دیجیتالی (Digital Certificate) برای تصدیق اعتبار و امنیت سایت است. پس از ورود کاربر به این ناحیه از سایت، فروشنده اطلاعات مربوط به کارت اعتباری مشتری را از او درخواست می‌کند. این‌ها اطلاعاتی هستند که فروشنده برای صدور صورت‌حساب و برداشت پول از حساب مشتری نیاز دارد. به این اطلاعات اصطلاحا Billing Information گفته می‌شود. اطلاعات مذکور شامل آدرس دقیق خریدار(Billing Address) نیز هست.همچنین از مشتری اطلاعات مربوط به آدرس و محل دریافت کالاهای سفارش داده شده (درصورتی که کالاها فیزیکی باشند) تقاضا می‌شود. به این اطلاعات اصطلاحا ‌Shipping Information گفته می‌شود و شامل آدرس دریافت کالا یا Shipping Address (که ممکن است متفاوت از آدرس خریدار باشد، مثلا‌ً شاید شما مایلید کالا را به آدرس دوست خود بفرستید) است. در پایان این مرحله با زدن یک دکمه، سایت فروشنده عملیات پردازش پرداخت آنلاین را آغاز می‌کند.

۲- پردازش پرداخت آنلاین‌

در این مرحله باید هزینه خرید کالا (شامل قیمت اولیه منهای تخفیف ، به‌علاوه مالیات و هزینه ارسال) از حساب مشتری نزد بانک خریدار(Issuing Bank) یعنی همان بانکی که کارت اعتباری مشتری را صادر کرده است، کسر و به حسابی که نزد بانک فروشنده (Acquiring Bank) است، یعنی حساب موسوم به Merchant Account منظور شود. برای تکمیل شدن این مرحله، چند فرآیند فرعی انجام می‌گیرد. پیشتر به موضوع SSL و گواهی دیجیتال اشاره کردیم. هر گواهی دیجیتال حاوی امضای الکترونیکی صادر کننده گواهی است. این گواهی از یک سو به مشتری تضمین می‌دهد که بداند هنگام انجام عملیات پردازش پرداخت الکترونیکی، امنیت کارت اعتباری او و اطلاعات روی آن به خطر نخواهد افتاد و از سوی دیگر به فروشنده نیز اطمینان می‌دهد که کلیه مراحل مبادله مالی بر بستری امن و کم خطر انجام خواهد شد و احتمال انجام خرابکاری از سوی یک مشتری غیرقابل اعتماد، پایین خواهد بود. شرکت‌هایی مانند VeriSign و thawte از جمله مشهورترین شرکت‌های بین‌المللی صادرکننده گواهی دیجیتال هستند. سایت‌هایی که از این شرکت‌ها گواهی گرفته‌اند مجاز به استفاده از لوگوی شرکت‌های مذکور هستند.وقتی که مشتری فرمان آغاز عملیات پرداخت الکترونیکی را صادر می‌کند، بسته به نوع مکانیزم ارسال اطلاعات کارت اعتباری مشتری در سایت فروشنده، این اطلاعات ممکن است به دو صورت برای شبکه پرداخت الکترونیک (Online Payment Network) ارسال شود. در روش اول که بیشتر سایت‌های مدرن امروزی از آن استفاده می‌کنند، این اطلاعات مستقیما از طریق نرم‌افزار سایت فروشنده برای یک شرکت معتبر فراهم‌کننده سرویس پرداخت آنلاین (Online Payment Provider) ارسال می‌شود. معمولا آن قسمت از نرم‌افزار سایت فروشنده که در ارتباط مستقیم با فراهم‌کننده مذکور قرار دارد توسط همین شرکت تهیه شده است. گاهی اوقات به شبکه تحت مدیریت این شرکت‌ها اصطلاحا Payment Gateway یا دروازه پرداخت الکترونیک نیز گفته می‌شود. در حال حاضر تعداد زیادی از این فراهم‌کنندگان در شبکه اینترنت حضور دارند و سایت فروشنده ممکن است از یکی از آن‌ها استفاده کرده باشد .Merchant Online ،AuthorizeNet ،CyberSource و GeneSys از جمله همین شرکت‌ها هستند.در روش دیگر، صفحه ورود و ارسال اطلاعات کارت اعتباری و جزئیات سفارش مشتری در اصل داخل سایت فروشنده نیست، بلکه ممکن است روی سایت فراهم‌کننده سرویس پرداخت و یا حتی روی سایت بانک فروشنده (Acquiring) باشد. این روش معمولا برای سایت فروشنده کم هزینه‌تر است و برای مشتریان بدبین اطمینان بخش‌تر است (۲). زیرا ممکن است سایت‌های متعددی از این روش استفاده کرده باشند و مشتری هربار که کالا یا خدماتی از یک سایت می‌خرد، در مرحله نهایی دوباره همان صفحات تکراری متعلق به شرکت فراهم‌کننده سرویس پرداخت (یا بانک) را مشاهده ‌کند و این موضوع ممکن است برای وی اطمینان بخش باشد.به هرحال هنگامی که اطلاعات مشتری وارد دروازه پرداخت الکترونیکی می‌شود، فراهم‌کننده سرویس پرداخت، سه کار مهم روی این اطلاعات انجام می‌دهد. ابتدا یک پردازش اولیه روی اطلاعات مشتری انجام می‌شود تا وقوع احتمالی هرگونه تخلف از سوی دو طرف معامله کشف شود. فراهم‌کننده، این عملیات را از طریق ارتباط‌گیری با شرکت صادرکننده کارت (مانند MasterCard یا Visa) ، شبکه بانکی و نیز مقایسه با داده‌هایی که از تراکنش‌های موفقیت‌آمیز یا مشکوک قبلی بایگانی شده و یا از سوی نهاد‌های امنیتی و مالی دولتی به عنوان الگوهای جرائم مالی آنلاین منتشر شده‌اند، انجام می‌دهد. سپس اطلاعات مذکور برای شرکت صادرکننده کارت‌اعتباری ارسال می‌شود و پس از تعیین نام و هویت بانک صادرکننده کارت، یک ارتباط الکترونیکی (مستقیم یا غیر مستقیم، بسته به شرایط) با بانک خریدار برقرار می‌شود و تقاضایی برای تصدیق اعتبار تراکنش ارسال می‌شود.در این مرحله بانک مشتری (یا شرکت اصلی صادرکننده کارت) بسته به وضعیت مالی مشتری و نیز اعتبار کارت‌اش پاسخ مثبت (Authorized) یا منفی (Declined) برای دروازه پرداخت الکترونیکی می‌فرستد. پاسخ منفی ممکن است ناشی از ارسال اطلاعات اشتباه از سوی مشتری به سایت فروشنده نیز باشد. تمام اطلاعاتی که مشتری به عنوان Billing Information برای سایت فروشنده می‌فرستد باید مو به مو با اطلاعات ثبت شده در کارت اعتباری مطابقت داشته باشد. همچنین نباید تاریخ انقضای کارت سررسیده باشد یا مانده موجود در حساب کارت نباید از حداقل مورد نیاز کمتر باشد، درغیراین‌صورت پیام Declined برای فراهم‌کننده سرویس پرداخت ارسال می‌شود و همین پیام عینا به سایت فروشنده منتقل و از آنجا برای مشتری نمایش داده می‌شود تا نسبت به اصلاح اطلاعاتی که وارد کرده است (در صورتی که سهوا چیزی را اشتباه تایپ کرده باشد) و به ارسال مجدد آن‌ها اقدام کند و یا اصولا انجام معامله را فسخ و لغو کند.

اگر پاسخ فرآیند تصدیق اعتبار مشتری مثبت باشد، این پیام برای سایت فروشنده ارسال می‌شود تا فروشنده بداند که حالا می‌تواند کالای مورد درخواست مشتری را برای او ارسال کند. همزمان، بانک مشتری (Issuing Bank) انتقال پول به بانک فروشنده (Acquiring Bank) را تایید می‌کند و بانک فروشنده نیز متقابلا این پول را به حساب فروشنده (Merchant Account) واریز می‌کند و عملیات پردازش پرداخت الکترونیکی خاتمه می‌یابد.

۳ – ثبت تراکنش مالی‌

پس از انجام مراحل فوق، تعدادی عملیات تکمیلی نیز صورت می‌گیرد. در اولین گام بانک‌های مشتری و فروشنده هرکدام به طور مستقل و جداگانه تراز یا Balance حساب مشتری را براساس محاسبات خود تغییر می‌دهند. بانک خریدار تمام هزینه‌هایی که طبق قرارداد صدور کارت اعتباری به مشتری اعلام کرده بود را کسر می‌کند و مانده حساب را مجددا محاسبه می‌کند. بانک فروشنده نیز هزینه‌های ارائه خدمات بانکداری الکترونیکی و دریافت الکترونیکی پول را از عایدی فروشنده کسر و مابقی را به حساب او منظور می‌نماید. تمام این وقایع دقیقاً در آنچه که اصطلاحا Credit History یا تاریخچه وضعیت اعتبار حساب نامیده می‌شود ثبت می‌گردد. این تاریخچه در واقع نوعی ترازنامه الکترونیکی است که فهرستی از تمام تراکنش‌های مالی مشتری یا فروشنده و وضعیت Balance حساب او را در مقاطع زمانی مختلف نشان می‌دهد. بانک‌ خریدار، بانک فروشنده ، شرکت اصلی صادرکننده کارت‌اعتباری، شرکت واسطه صادرکننده کارت اعتباری و یا شرکت فراهم کننده سرویس پرداخت، هرکدام ممکن است نسخه‌ای از این ترازنامه را نزد خود نگهدارند و به عنوان گزارش در اختیار کاربر قراردهند. این گزارش‌ اصطلاحا Credit Report نامیده می‌شود. هریک از این عوامل دخیل در معامله ممکن است بسته به نوع خدماتی که به کاربر ارائه می‌دهند، انواع گزارش‌های خلاصه و یا جامع را در اختیار وی قراردهند تا او بتواند با توجه به تاریخچه تراکنش‌های خود، از وضعیت گذشته تحلیلی به‌دست آورد یا امکان برنامه زیری مالی برای آینده داشته باشد.در شماره قبل موضوع پرداخت الکترونیکی را از منظر خریدار کالا بررسی کردیم و دیدیم که در این مقاله این موضوع را از منظر فروشنده بررسی خواهیم‌کرد و قصد داریم ببینیم با توجه به مکانیزم عملیات پرداخت الکترونیکی، چگونه می‌توان یک تجارت الکترونیکی را شروع کرد. شایان توجه است که توضیحاتی که در این مقاله می‌آید، موضوع را به طور عمومی بررسی می‌کند و روش‌هایی که تشریح می‌شود در همه‌جای دنیا به شرط فراهم بودن زیرساخت‌های تجارت الکترونیک (مانند شبکه پرداخت آنلاین)، یکسان است. در این مقاله تنها در چند مورد اشاراتی به وضعیت خاص ایران خواهیم داشت، ولی درباره این‌که با توجه به عدم وجود زیرساخت‌های لازم در ایران۱ چه راه‌حل‌ها و راهکارهایی وجود دارد، چیزی نخواهیم گفت و این موضوع را مفصلا در شماره‌های آینده بررسی خواهیم کرد. روشی که در اینجا به زبان ساده تشریح می‌شود، این روزها در کشورهای مختلف دنیا تحت عنوان B۲C رایج است و هرکسی که قصد شروع یک کسب‌وکار آنلاین را دارد، کمابیش همین مراحل را طی می‌کند. نگاه ما در اینجا بیشتر کسب‌وکارهای کوچک و متوسط است و وارد رویه پیچیده کسب‌وکار آنلاین سایت‌های بزرگ نمی‌شویم. ضمن آن‌که در این مقاله تنها مراحل فنی و اصلی کار را توضیح می‌دهیم و به جزئیات و نیز مراحل حقوقی، قضایی و قانونی آن (که از یک کشور به کشور دیگر متفاوت است) کاری نخواهیم داشت. بنابراین لازم است در شرایط عملی درصورت وجود هرگونه رویه تعریف‌شده، با توجه به سازوکارهای قانونی عمل کنید. مراحل کار به این شرح است:

۱- افتتاح یک حساب بانکی با قابلیت دریافت الکترونیکی

قدم اول، افتتاح یک حساب جاری اینترنتی یا چنانکه مصطلح است یک Internet Merchant Account است. این حساب در واقع یک حساب بانکی با قابلیت پذیرش پرداخت‌های الکترونیکی است. توجه داشته باشید که ممکن است یک حساب بانکی، قابلیت دریافت پول به صورت الکترونیکی را داشته باشد، اما اینترنتی نباشد. به عبارت دیگر صرف اینکه گفته شود یک حساب بانکی خاص دارای امکانات مبادله الکترونیکی است، به معنای آن نیست که می‌توان از طریق آن به خرید و فروش در اینترنت پرداخت.مشکل مهمی که در رابطه با حساب جاری اینترنتی وجود دارد این‌است که با وجود آسان بودن افتتاح این نوع حساب درآمریکا و چند کشور صنعتی دیگر دنیا، در سایر کشورها (حتی کشورهایی که هم‌اکنون عملیات بانکداری و تجارت الکترونیکی در آن‌ها به خوبی جریان دارد) شامل انواع مراحل اداری دست‌وپا گیر است. خوشبختانه این فرآیند در اکثر کشورها درحال آسان شدن است.البته یک ویژگی کلی بانکداری الکترونیکی آن‌است که محل اسکان صاحب حساب و بانکی که این حساب را باز می‌کند، لزوما یک کشور نیست. چنانکه برخی بانک‌های آمریکایی یا اروپایی امکان افتتاح حساب برای شهروندان اروپایی یا آمریکایی را فراهم می‌کنند و حتی برخی شعب خارجی این بانک‌ها جهت افتتاح حساب‌هایی از این دست برای شهروندان خارجی خدماتی ارائه می‌دهند اما این موضوع عمومیت ندارد و معمولا بهترین گزینه آن‌است که یک بانک معتبر محلی بتواند به شبکه تراکنش‌های مالی بین‌المللی و اینترنت متصل شود و با سایر بانک‌ها به مبادله اطلاعات الکترونیکی بپردازد.چه کسی می تواند یک کسب و کار آنلاین برای خود راه بیندازد؟ بهتر است قبل از این‌که یک کسب‌وکار آنلاین را راه‌اندازی کنید، شرایط خود را برای ورود به این عرصه محک بزنید. در این زمینه مهمترین سوال این‌است که آیا قبلا در رابطه با موضوع کسب‌وکاری که قصد برپاکردن گونه‌ آنلاین آن را دارید، تجربه‌ای داشته‌اید یا خیر. به عنوان مثال اگر قصد دارید یک کتاب‌فروشی آنلاین را راه‌بیندازید، آیا اصولا از حرفه‌ کتاب فروشی و صنعت تولید و توزیع کتاب (به شیوه سنتی) اطلاعی دارید؟ آیا قبلا در این عرصه تجربه کاری داشته‌اید؟ در باره سایر حوزه‌های مناسب برای تجارت الکترونیک مانند فروش انواع محصولات فرهنگی و هنری، رسانه‌ها، نیازمندی‌های اولیه و روزانه مردم و یا محصولات کامپیوتری مانند نرم‌افزار و سخت‌افزار نیز همین پرسش وجود دارد: آیا در حرفه مورد نظر خود سررشته دارید؟ دقت کنید که تجربه نشان داده‌است کسانی که بدون داشتن تجربه و شناخت از رموز، ترفندها و مشکلات یک حرفه خاص، مستقیما به راه‌اندازی نوع آنلاین آن حرفه مبادرت می‌کنند، موفقیت اندکی کسب‌ می‌کنند.

۲- فراهم کردن یک کارت اعتباری

انجام مرحله قبلی معمولا شامل صدور یک کارت‌اعتباری نیز می‌شود. درحقیقت همان بانکی که برایتان یک کارت‌اعتباری بین‌المللی (مانند ویزا یا مسترکارت) صادر می‌کند، می‌تواند بالقوه ارائه‌کننده سرویس حساب جاری اینترنتی نیز باشد اما لزوما چنین نیست. ضمن این‌که شما می‌توانید بدون افتتاح یک حساب جاری اینترنتی و صرفا با استفاده از یک کارت‌اعتباری معمولی، یک تجارت‌الکترونیکی ساده را شروع کنید. در این حالت لازم است از خدمات پردازش الکترونیکی کارت‌اعتباری، توسط یک سایت معتبر فعال در این زمینه استفاده کنید. این سایت‌ها در قبال ارائه سرویس و انجام مراحل تکمیلی تراکنش مالی مربوط به فروش کالا از طریق سایت شما، مبالغی را از کارت اعتباری شما برداشت می‌کنند و به این ترتیب شما را از مواجهه مستقیم با رویه افتتاح حساب اینترنتی بی‌نیاز می‌کنند. این مبالغ ممکن است به صورت دریافت درصدی از هر فروش هر قلم جنس یا براساس یک نرخ ماهیانه یا دوره‌ای و یا با هر فرمول دیگر دریافت شوند اما توجه داشته باشید که چنین راهکارهایی همواره مقداری گرانتر از زمانی است که خودتان مستقیما یک حساب جاری اینترنتی باز کنید.۲

۳- ملاحظات مربوط به میزبان سایت

در تجارت آنلاین، قابلیت‌های میزبان سایت شما اهمیت زیادی دارد. شرکت میزبان سایت شما باید بتواند شما را در برپاکردن تجارت‌الکترونیکی یاری کند. یک شرط لازم، اما نه کافی، در این زمینه آن‌است که میزبان باید بتواند از یک یا چند فراهم‌کننده سرویس پرداخت‌الکترونیکی ۳ پشتیبانی کند. به عنوان مثال ممکن است میزبان شما اعلام کرده باشد که از سرویس‌های شرکت CyberSource یا CyberCash یا دیگر شرکت‌های خدمات پرداخت الکترونیکی (که تعداد آن‌ها در اینترنت به صدها مورد می‌رسد) پشتیبانی می‌کند. سایر پیش‌نیاز‌های میزبان سایت عبارتند از: بهره‌مندی ازuptime بالا (زمان سرپا بودن سایت)، پشتیبانی فنی خوب و ۲۴ ساعته واقعی، استفاده از backbone قوی برای اتصال به اینترنت و آگاهی کارمندان بخش پشتیبانی از مسائل و مشکلات روزمره تجارت‌الکترونیک.

درباره کپی رایت چه می دانید؟

یکی از مسائل مهمی که هنگام شروع هر نوع کسب‌وکار آنلاین باید آموخت، نحوه مواجهه با قاعده کپی‌رایت است. وقتی یک تجارت الکترونیکی ساده را شروع می‌کنید، باید آگاه باشید تمام چیزهایی که با موضوع محتوا سروکار دارند مشمول این قاعده هستند، حتی اگر در ایران زندگی می‌کنید. نکته مهم اینست که اینترنت، اینترنت است و فضای سایبر یک فضای بین‌المللی است و دست‌کم از لحاظ نظری مشمول قوانین بین‌المللی است. به‌خصوص اگر تمام یا بخشی از امکانات سایت فروشگاه آنلاین شما روی یک میزبان خارجی قرارگرفته باشد که کشور متنوع آن میزبان هم‌اکنون قانون بین‌المللی کپی رایت را به اجرا گذاشته باشد، شما نیز ملزم به رعایت این قواعد (دست‌کم تا آنجا که ممکن است) هستید. اگر نوع کالایی که قصد عرضه آن در اینترنت را دارید یک کالایی نرم‌افزاری یا محتوای اطلاعاتی است ( از قبیل فیلم، کتاب، مجله، اطلاعات علمی، موسیقی و برنامه کامپیوتری)، آشنایی و رعایت قوانین رسمی و عرفی کپی‌رایت، برای تجارت‌الکترونیکی شما الزامی خواهد بود.

۴- اخذ یک گواهی دیجیتال

گواهی دیجیتال (Digital Certificate) یا آن‌طور که بیشتر مصطلح است یک گواهی دیجیتال SSL، یک سند الکترونیکی کوچک رمزنگاری شده (حاوی امضای الکترونیکی صادرکننده گواهینامه) می‌باشد و نشان‌می‌دهد که کلیه مبادلات الکترونیکی مالی که از طریق سایت شما انجام می‌شود، از طریق پروتکل SSL رمزنگاری شده و برای هر دو طرف معامله، یعنی شما و خریداران (کاربران) قابل‌اطمینان است. همه فراهم‌کنندگان خدمات پردازش آنلاین مبادلات مالی، از شما (به عنوان فروشنده) یک گواهی دیجیتال معتبر طلب می‌کنند و برپاکردن یک سایت تجارت الکترونیکی معتبر (حتی در ایران) بدون داشتن گواهی دیجیتال SSL غیرممکن است. خوشبختانه این کار چه در ایران و چه در سایر نقاط دنیا، به سادگی گرفتن یک Domain است. در سایر کشورها استفاده از خدمات دو شرکت معروف بین‌المللی به نام‌های VeriSign ‌و Thawte بسیار رایج است.۴

۵- پیداکردن یک فراهم‌کننده پردازش‌های مالی آنلاین

قدم بعدی پیدا کردن یک فراهم‌کننده پردازش‌های مالی آنلاین است. چنان‌که در مورد شرکت میزبانی توضیح دادیم، پشتیبانی میزبان از یک یا چند شرکت فعال در این زمینه بسیار راه‌گشاست. اما حتی اگر میزبان سایت شما صریحا از چنین فراهم‌کنندگان پشتیبانی نکرده باشد، این به معنی عدم امکان راه‌اندازی تجارت‌الکترونیک روی سایت شما نیست، اما به هرحال کار دشوار می‌شود. معمولا با مراجعه به سایت هر یک از این فراهم‌کنندگان، می‌توان توضیحات کاملی را درباره مراحل گام به گام استفاده از خدمات آنان پیدا کرد.

اصطلاح Transaction دقیقا به چه معناست؟

در هنگام مطالعه مقالات و مطالب مربوط به تجارت الکترونیک، مدام واژه Transaction (یا فارسی آن تراکنش) تکرار می‌شود. گاهی از واژه نیز به عنوان معادل این اصطلاح استفاده می‌شود که البته غلط نیست و مفهوم را تاحدودی می‌رساند، اما بهتر است یک‌بار برای همیشه معنی دقیق این کلمه را یاد بگیریم. تراکنش دقیقا به معنی مجموعه عملیاتی است که فقط وقتی کامل می‌شود که تمام اجزای آن کامل شده باشد. به عبارت دیگر حتی اگر یکی از عملیات فرعی کامل نشود، کل عملیات باطل خواهد شد. مثلا خرید ساده یک کالا را در یک بقالی در نظر بگیرید. این فرآیند ساده شامل چند مرحله جزئی است: ۱ پرداخت پول از جانب شما ۲ دریافت پول از جانب فروشنده ۳ دریافت کالا از سوی شما. اگر به عنوان مثال دو مرحله نخست انجام شود ولی مرحله سوم انجام نشود، کل معامله باطل است. تراکنش به همین معناست. این اصطلاح از آن رو در تجارت الکترونیک استفاده می‌شود که تاکید شود تا تمامی مراحل جزئی یک معامله الکترونیکی انجام نشود، آن معامله اعتباری نخواهد داشت. معنی دیگر این حرف آن است که اگر کاربری، پولی از کارت‌اعتباری خود پرداخت کند، اما درست در لحظه‌ای که قرار است این پول به حساب الکترونیکی فروشنده واریز شود ناگهان برق قطع شود، و یا در شبکه ارتباطی خللی پیش بیاید، پول وسط راه گم نخواهد شد. در اصل، این پول مادامی که تراکنش کامل نشود، واقعا از حساب کاربر خارج نمی شود.

۶- تولید یا خریداری یک نرم‌افزار مدیریت سبد خرید

مرحله آخر نصب نرم‌افزاری است که شما را به صورت الکترونیکی به فراهم‌کننده سرویس پرداخت الکترونیکی متصل می‌کند. این خانواده از نرم‌افزارها به Shopping Cart Software معروفند. این نرم افزارها دو کار مهم انجام می‌دهند: یکی این‌که مراحل گزینش کالا و آن‌چه که اصطلاحا نامید می‌شود را برای خریدار ممکن می‌سازند. دیگر این‌که مراحل پایانی یک خرید الکترونیکی را (شامل انتقال الکترونیکی وجه) به انجام می‌رسانند. در هر دو مورد این امکان وجود دارد که شما خودتان یا به کمک یک برنامه‌نویس، نرم‌افزار این قسمت از سایت‌ را بنویسید. اما همچنان این گزینه نیز پیش روی شماست که از نرم‌افزارهای آماده‌ای که برای این منظور تدارک دیده شده‌اند استفاده کنید. اما دقت کنید که در مورد نوشتن نرم‌افزار برای مرحله پایانی پرداخت، ملاحظات مهمی‌ وجود دارد. ازجمله این‌که این نرم‌افزار حتما باید با مکانیزم شرکت فراهم‌کننده سرویس پرداخت، سازگار باشد. دوم این‌که ممکن است بانک شما استفاده شما از چنین نرم‌افزاری را نپذیرد. چنانکه در جایی مثل‌ ایران بانک سرویس‌دهنده، از شما می‌خواهد که مرحله دوم را به سایت همان بانک واگذارکنید. در عین حال ممکن است بسیاری از کاربران نسبت به امنیت و اعتبار نرم‌افزاری که خودتان برای انجام مرحله دوم نوشته‌اید، شک کنند. البته استفاده از گواهی دیجیتال تا حدود زیادی این نگرانی‌ها را برطرف می‌کند، اما این موضوع صددرصد نیست. کوشش می‌کنیم که در شماره آینده مرحله اخیر، یعنی فرآیند را به تفصیل بررسی کنیم.

پی‌نوشت:

۱- منظور عدم فراهم بودن امکانات لازم در هنگام انتشار این مقاله است. ممکن است این مقاله را چند ماه بعد از انتشار آن بخوانید و تا آن زمان زیرساخت‌های لازم برای تجارت الکترونیک در ایران نیز مهیا شده باشد. امیدواریم.

۲- البته راهکار اخیر با وجود گرانتر بودنش ممکن است برای فروشندگان ایرانی که امکان افتتاح یک Internet Merchant Account ندارند و می‌خواهند به کاربرانی از اقصی نقاط دنیا کالا بفروشند، فعلا راهگشا باشد. مثلا یک ناشر ایرانی می‌تواند از این روش برای فروش کتاب‌هایش به مشتریان خارجی اقدام کند. اما حتی این روش نیز از داشتن یک کارت‌اعتباری استاندارد مانند مسترکارت یا ویزا بی‌نیاز نیست.

۳- این مفهوم را در شماره قبلی ماهنامه شبکه توضیح دادیم.

۴- درباره روش استفاده از‌ SSL در تجارت‌الکترونیک، در شماره‌های آینده صحبت خواهیم کرد.

۵- بانک سامان