شناسایی اسپم
همان طور که می دانید اسپم (spam) ها نامه ها یا پیغام های ناخواسته ای هستند که اغلب از طریق ایمیل برای افراد فرستاده می شوند که دربردارنده پیامهای تبلیغاتی هستند .
به گزارش بخش خبر شبکه فن آوری اطلاعات ایران، از جام جم، بتازگی ارسال کنندگان اسپم ها به منظور فریب فیلترهای مسدودکننده این ایمیل ها ، عکسهای حاوی متن را جایگزین متون تبلیغاتی کرده اند . فیلترهای مسدودکننده اسپم ها ، معمولا برای تشخیص این پیامهای تبلیغاتی از نامه های واقعی ، در تمامی ایمیل های ورودی به صندوق پستی کاربران به جستجوی کلمات مورد استفاده در این قبیل نامه های تبلیغاتی می پردازند و سبب مسدود کردن آنها می شوند .
فیلترهای مورد استفاده برای شناسایی اسپم ها تنها قادر به خواندن متن هستند و نمی توانند درون یک عکس را برای شناسایی و بررسی متن موجود در عکس جستجو کنند . به همین دلیل این نوع اسپم ها می توانند از فیلترها عبور کنند .
تحقیقات یک شرکت تولیدکننده نرم افزارهای امنیتی به نام سوفوس در انگلیس نشان می دهد که برخی از ارسال کنندگان اسپم ها با توجه به این ویژگی ، در پیامهای تبلیغاتی ، تصاویری که حاوی پیامها و متون تبلیغاتی هستند را ضمیمه این اسپم ها می کنند .
علاوه بر این ، ارسال کنندگان این اسپم ها، تصاویر زمینه عکسهای استفاده شده در پیامهای تبلیغاتی را نیز به صورت تصادفی تغییر می دهند تا نتوان فیلتری طراحی کرد که قادر به شناسایی عکس خاصی باشد و از ورود آن اسپم به صندوق پست الکترونیک کاربران ممانعت به عمل آورد .
به گفته یکی از محققان این شرکت ، در ابتدای سال ۲۰۰۶ تنها ۱۸ درصد از اسپم ها در قالب عکسهای تبلیغاتی ارسال می شد در حالی که هم اکنون ۴۰ درصد از اسپم های ا
رسالی به کاربران ، چنین ساختاری دارند . کارشناسان هم اکنون در تلاش هستند به فناوری جدیدی که بتواند به صورت خودکار محتویات درون عکسها را نیز بررسی کند ، دست یابند ؛ اما بنا بر اعلام نظر کارشناسان این شرکت ، دستیابی به چنین فناوری به ۱۰ تا ۳۰ سال زمان نیاز دارد و از سویی دیگر استفاده از این فناوری در فیلترهای مسدود کننده اسپم ها، هزینه زیادی را در بر خواهد داشت .
بر این اساس ، دستیابی به فناوری ارزان و کارآمد به منظور بررسی محتویات درون عکسها ، هم اکنون به یکی از اهداف مهم شرکتهای ارائه دهنده خدمات امنیتی تبدیل شده است .
Spamming و مقابله با آن توسط Waegis
Spamming این روزها یک بحث داغ است! از Spamهای سنتی email تا spam نظرهای یک وبلاگ، فروم، ویکی و … که خواسته یا ناخواسته به سراغتان می آیند. نمونه های جدید آنرا همرا با پیشرفت صنعت موبایل شاهدیم و در حال حاضر برای خلاص شدن از شر! آنها راه حل مطلقی وجود ندارد. همچنان که در دنیای زندگی روزانه واقعی آنچه ناخواسته و مزاحم است را نیز می توان اسپم بحساب آورد. [مثل همین چهاربلندگوی مسجد محترم محل ما – که زندگانی صبحگاهی را برهرجنبنده ای در اطراف آن Spam-based کرده است!]. در دنیای مجازی مقابله با spam وارد مرحله ی تازه ایی شده است چنانچه Business های پررونقی شکل گرفته که خدمات و راه حل های مبارزه با آن را اعم از رایگان و غیر رایگان را ارئه می دهند.
spam کامنت ها، تراک بک ها و فرم های تماس و نتایج جستجو را هدف قرار داده است که این علاوه بر آنکه شناسایی و حذف آنها را وقت گیر و سخت کرده، حجم دیتابیس مورد استفاده سایتها را بالا برده و در اکثر موارد بر شکل ظاهری سایت ها هم تاثیر می گذارد. یکی از راه حل های مبارزه با Spam و طبعات آن استفاده از CAPTCHA است، که به تعبیری انداختن توپ از زمین دارنده سایت (صاحب سایت) به زمین شخص بازدید کننده سایت است. اما CAPTCHA علاوه برآنکه باعث هدر رفتن وقت بازدید کننده می شود دارای مشکلات زیادی اعم از Visibility، Readability و Accessibility است که این خود مغایر اصول اساسی استانداردهای طراحی وب نیز هست. از این گذشته راه های زیادی برای دور زدن CAPTCHA توسط اسپمرها دیده شده و استفاده از آنرا نامطمئن کرده است.
درباره SPAM
شاید از میانآنان که درگیر این گرداب گسترده گیتی شده اند هنوز خیلی ها باشند کهدقیقاً ندانند Spam چیست. حتی بسیار دیده ام که خیلی از افرادی که درزمینهی اینترنت به صورت حرفهای کار می کنند نیز (همانطور که هنوز HOST را“هاست” تلفظ می کنند – در صورتیکه تلفظ درست آن «هُست – به ضم ه» است) یا اصلاً یا کمتر چیز زیادی درباره Spam می دانند و اکثراً وقتی مورد سوالقرار می گیرند بدون داشتن اطلاعات درست و موثق داد سخن می دهند که Spam یعنی فلان و بهمان و غیره و حتی غلط مثال هم می زنند و شکلش را نیز غلطمی کشند.
این افراد حتی وقتی که درباره Spam وارد بحث می شوند در حالی کهحتی خودشان هم نمی دانند که دارند درباره چه چیزی صحبت می کنند، چندینموضوع و مقوله بی ربط دیگر را که جسته و گریخته از این طرف و آن طرفشنیده اند به هم ربط می دهند و به اصلاح خودشان مردم را در مدت یک ساعتیا کمتر با اینترنت آشنا می کنند. و ما این گونه میخواهیم فرهنگ استفاده ازاین رسانه جدید را در این کشور جا بیاندازیم. به چشم بر هم زدنی، همه شدهاند ISP و همه شدهاند متخصص اینترنت، اخیراً حتی کسبه محترم محله، دربقالی هایشان به جهت اینکه فروشنده کارت های ۵ ساعته و ۱۰ ساعتهاینترنتی هستند براحتی برای مشتریان از همه جا بی خبر تعریف میکنند کهاینترنت چیست و اصلاً چه گونه کار می کند – که این مطلب سوژه خوبی استبرای طنزنویسان. آنچه مسلم است این است که در کار فراگیری و حرفهایگری(یا به عبارتی دست و پا زدن در این گرداب گسترده گیتی) باید بیشتر دقیقبود و به مقوله هایی چون کار حرفه ای با پست الکترونیک و بازاریابی وبی واینترنتی، اسپم Spam و اسکم Scam بیشتر پرداخت و جزییات آن را خصوصاً برایکاربران اینترنت و البته حتی برای عموم مردم – بیشتر شکافت و به عمق آنرفت و این همان کاری است که می تواند شالوده، اساس و ساختارهای فرهنگیمناسبی را در راستای استفاده از ابزارهای نوینی چون اینترنت بهتر و گستردهتر بنا نهد.
اصولاً با توجه به اینکه منابع بسیار زیادی در اینترنت وجوددارند که سعی دارند در خصوص تعریف این اصطلاحات و واژگان تخصصیابهامزدایی کنند اما تعیین و تبیین اینکه اساساً هریک از این اصطلاحات چهمعنایی دارند و تا چه حیطهای می توانند وسعت معنایی خود را پوشش دهند واینکه چه مقوله های دیگری را در بر می گیرند و به کار آنها اشاره دارندحقیقتاً کار سخت و پیچیده ای می شود چرا که منابع اطلاعاتی موجود – کهاکثراً به زبان های انگلیسی، آلمانی و فرانسه در اینترنت در دسترس می باشدو این خود یک معضل است برای آن دسته از کاربران فارسی زبان که تسلطکافی به زبان دیگری و خصوصاً انگلیسی ندارند. – قادر نبوده اند که به طورکامل و دقیق و موشکافانه این گونه اصطلاحات را تعریف کنند. در این مقالهتصمیم دارم که در مورد Spam بگویم و بنویسمSpam .، در واقع موضوعی است کهباید در حیطه این گرداب گسترده گیتی، یعنی بخش اینترنتی آن، کنترل شود. به خاطر همین کنترل است که باید دقیقاً تعریف شود. مردم و استفادهکنندگان از اینترنت و خصوصاً پست الکترونیک باید دقیقاً بدانند که چه چیز(منظور اینکه چه نامه، متن یا پیامی) Spam است و چه چیز نیست. و اینکهاصلاً این Spam در لغت یعنی چی و تاریخچه آن چیست. پرداختن به معنایواژه Spam و تاریخچه آن فراتر از بحث اصلی من در این مقاله است و مجالیدیگر می طلبد و مقاله ای دیگر. آنچه برای این مقاله حاضر مهم استپرداختن به تعریف این اصطلاح اینترنتی است و بررسی آن. قوانین مربوط بهآن نیز از حیطه این مقاله خارج است که باید کارشناسان حقوقی مان دربارهآن تحقیق کنند و بنویسند و شخصاً اگر لازم باشد می توانم و مایلم که درجایی دیگر به آن بپردازم. می دانم که اینها همه سوالاتی هستند که در ذهنکاربران امروز یا فردای اینترنت، اگر جای خود را باز نکرده باشند، کم کمخودی نشان می دهند و باید منبعی وجود داشته باشد که بتواند ضمن تعریف آنها،به آن سوالات پاسخ دهد.
در بین استفاده کنندگان معمولی اینترنت، Spam به این صورت ساده تعریف می شود که «Spam چیزی نیست جز نامه هایالکترونیکی ناخواسته یا .Unsolicited Emails» متاسفانه، همانطور که می بینیداین تعریف، آنقدرها تعریف به جا و دقیقی نیست و اصلاً به کار ما نمی آیدچرا که به سادگی نمی تواند مشکلی از مشکلات ما بر روی اینترنت را حل کند وبنابر این نادرست و غلط است. اگر این تعریف ساده درست بود برای ما که میخواهیم از بوجود آمدن و گسترش یافتن Spam به نحوی جلوگیری کنیم باید پیشاز ارسال هر نوع نامه الکترونیکیای به مخاطب (یا مخاطبین) خود با آنهاقبلاً (به شکلی، مثلاً تلفنی) تماس بگیریم و از او (یا ایشان) بپرسیم کهآیا می توانیم برایشان نامه الکترونیکی ارسال کنیم یا اینکه خیر. در گردابگسترده گیتی، و آنها که به آن گرفتار آمده اند، چنین چیزی و چنین کاریامکان پذیر نیست، پس این تعریف غلط است.
در سالهای اخیر، تعریف دیگرینیز مطرح شده است. برخی می گویند که اسپم (Spam) یعنی نامه هایالکترونیکی ای که از منابع نامشخص و یا ناشناخته ارسال و دریافت می شود. نظر شما چیست؟ به نظر من، این هم غلط است. شما می دانید که من در همینسایت خودم webfaqt.com هر روز تعداد بسیاری نامه الکترونیکی و آن هم ازافرادی که اصلا” نمی شناسمشان و هرگز در عمرم، در هیچ کجای دنیا ملاقاتشاننکردهام دریافت می کنم. این نامه هایی که دریافت می کنم، اگر چه ازافرادی ناشناخته به دستم می رسد، و اکثراً نیز علیرغم میل باطنی ودرخواست من هستند، اما Spam هم نیستند و لطفاً – چون ما نیز این کار را کردهایم – پس شما هم این پنبه را از گوشتان بیرون آورید. خیلی ها معتقدند کهاسپم همین نامه های الکترونیکی ای است که خیلی ساده به نحوی باعث رنجشو ناراحتی مان می شود. این تعریف، اگر چه عمومیت بیشتری دارد و به نحویبه عمق مطلب اشاره دارد و به آنچه مورد نظر ماست نزدیک تر است اما هنوزنمی تواند Spam را آن طور که مورد نظر ماست تعریف کند. گاهی اوقات شنیدهایم که Spam اشاره دارد به آن دسته از نامه های الکترونیکی ناخواسته ایکه به صورت «انبوه» برای افراد یا موسسات ارسال می شود. این تعریف نیز،تعریف بدی نیست و بیشتر به آنچه مورد نظر ماست نزدیک شده است اما کماکاننمی تواند تعریف کامل و دقیقی از Spam باشد چرا که فرض کنید شما با سازمان،بانک، شرکت یا فردی کار می کنید، شما آدرس پست الکترونیک خود را به آنهامی دهید اما هیچگاه از آنها نخواسته اید که برایتان نامه الکترونیکیبفرستند. گاهی اوقا – مثلاً وقتی که آدرس پست الکترونیکی خود را به شرکتمخابرات می دهید و آنها هر از چندی، جزییات مکالمات تلفنی و بالاخره هزینههای تلفنی تان را برایتان می فرستند- از دریافت نامه های الکترونیک آنهاجداً ناراحت می شوید ( چون هزینه کرده ایت و این به آن معناست که عنقریب هم باید هزینه ها را پرداخت کنید و این واقعا” درد آور است!) – اماچونگاهی اوقات این یک نوع اجبار است و بعضی وقتها هم توفیقی است که گاهگاه از طرف های کاری و تجاری خود با خبر شوید، پس بنابر این، این نوعنامه ها را تحمل می کنید و آنها را Spam نمی دانید. پس این تعریف هم کاملنیست.
پس Spam چیست؟ در گرداب گسترده گیتی، مقوله اخلاق و رعایت آن،مقوله ای دیگر است. موضوع Spam ، به نوعی از حیطه امور فنی خارج می شود ووارد دنیای موضوعات اخلاقی میشود. موضوع Spam به عقیده کارشناسان و دستاندرکاران فعالیتهای اینترنتی و حرفه ای های آن، بیشتر موضوعی اخلاقیاست. شخصاً با این تعریف موافق ترم که نامه های الکترونیکی می توانند بهدو دسته تقسیم شوند: «اخلاقی و غیر اخلاقی» – اما آن دسته از نامه هایالکترونیکی که به صورت «انبوه یا Bulk» یا «Mass» برای دهها، صدها، هزاران ویا حتی گاهی میلیونها نفر بر روی اینترنت ارسال می شود اصطلاحاً و قطعاًکاری غیر اخلاقی است و اکثراً هم حاوی مطالبی غیر حرفه ای، خام، غلط، بیمحتوا و وقت تلف کن و در نهایت غیر اخلاقی هستند که در واقع می توانندمثال مشخصی باشند برای تعریف کوتاه اما جامع ما از مقوله ای به نامSpam ،که Spam همانا نامه های الکترونیکی انبوه و غیر اخلاقیای هستند که برایافراد به صورت ناخواسته ارسال می شوند و موجبات نارحتی و انزجار گیرندگانآنها را فراهم می کنند.
نامه های اخلاقی، نامه هایی هستند که ارسالکننده آنها مشخص و معتبر است و جزییات موجود در Header پیام های الکترونیکیآنها کاملاً درست و بدون خدشه است. پیام هایی که Spam تلقی می شوند، پیامهایی هستند که در آنها ارسال کننده پیام نامشخص و گمنام است و یا اینکهHeader این گونه نامه ها اساساً مخدوش، جعلی و ساختگی است، به طوری کهنمی توان ارسال کننده آنها را تشخیص داد و یا اینکه رد آنها را دنبال کرد وچون نمی توان ارسال کننده را تشخیص داد، حتی اگر نامهی «فدایت شوم» همبرایتان نوشته باشد و ارسال کرده باشد، به هر حال پیامی غیر اخلاقیبرایتان ارسال کرده است و در چنین حالتی، حتی اگر پیام، فقط و تنها یکپیام هم باشد که برایتان ارسال می شود، یعنی اگر به صورت انبوه و گروهیهم ارسال نشده باشد، از نظر ما، آن پیام Spam است. نامه هایی که ارسالکنندگان آنها رعایت اصول اخلاقی را کرده اند، نامه هایی هستند که اگر بهصورت گاهنامه، ماهنامه یا خبرنامه ارسال می شوند، گیرندگان براحتی و بدوندردسر و دغدغه می توانند از آن فهرست خارج شوند. متاسفانه در این گردابگسترده گیتی، برنامه نویسانی آمده اند و برنامه هایی نوشته اند که مانندروبات از سایت وبی به سایت دیگر می روند و به قول معروف آدرس های پستالکترونیکی مردم را – که برای تماس های ضروری و کاری بر روی صفحاتاینترنتی خود قرار داده اند – از روی صفحات و سایتهایشان درو می کنند کهاصطلاحا” به این نوع برنامه ها Email Harvesters می گویند. استفاده ازاینگونه برنامه ها، کاری غیر اخلاقی است و استفاده کنندگان از این گونهبرنامه ها، مسلماً نامه هایی که به این سوی و آن سوی این گرداب گستردهگیتی می فرستند، چیزی جز Spam نیست و این کار، همانا نادیده گرفتن حقوقدیگران
چگونه می توانبا Spam مبارزه کرد؟
در سال ۲۰۰۳ – «گرداب گسترده گیتی» با بحرانی رو به رو شده است، بحرانی جهانی و فراگیر، بحرانی کهکوچک و بزرگ نمی شناسد، «زن» را از «مرد» تشخیص نمی دهد و کاری به این ندارد که شمااز چه گروه و دسته و ملیت و کشوری هستید. این بحران، همه را تحت تاثیر خود قرارداده است و اگر مهار نشود و تحت کنترل در نیاید، آخر و عاقبت خوشی برای آنها کهگرفتار این «گرداب گسترده» شده اند انتظار نمی رود. بحران اسپم (Spam) بحرانی جدیبرای بشریت است و نباید آن را شوخی گرفت. ما اینجا برای هم جوک تعریف نمی کنیم،آینده اینترنت و پست الکترونیک به عنوان ابزاری سریع، حرفه ای و پیشرفته برایدسترسی به اطلاعات و ارتباطات گسترده، در عصر حرفه ای بودن و سرعت عمل داشتن، بهدانش و آگاهی های ما و نحوه برخورد ما با بحرانهایی از این دست، رقم می خورد و دریک کلام پیش چشم جهانیان – خصوصاً کاربرانی که در آینده از اینترنت استفاده می کنند- انسان امروز برای آنچه بر روی اینترنت انجام می دهد جداً مسیول است. روی خط، مصرفکنندگان، از کاربران عادی و معمولی گرفته تا آنها که حرفه ای کار بر روی اینترنتهستند، خصوصاً مدیران و هدایت کنندگان سایت های اینترنتی، کماکان شاهد آن هستند که«بحران Spam» تا چه اندازه رفتار انسانها را تحت تاثیر خود قرار داده است.
طبقآخرین مطالعات و بررسی های به عمل آمده توسط یکی از شرکت های بزرگ تبلیغاتی بر رویاینترنت، در سال ۲۰۰۳ – چیزی در حدود ۶۵ درصد از مصرف کنندگان و کاربران اینترنت،پیام های الکترونیکی را که به نظر اسپم (Spam) می آیند را بی آنکه بازشان کنند وبخوانندشان، بلافاصله پاک می کنند. این رفتار آنی نشان دهنده آن است که دریافتکنندگان پیام های پست الکترونیک به نوعی از دریافت انبوه نامه های ناخواسته خسته ومنفعل شده اند و همه و همه به دنبال راه چاره ای برای مبارزه با این بحران فراگیر وعمومی اند.
آیا راه مبارزه ای هم وجود دارد؟ ایا می توان با این بحران در اینگرداب گسترده مبارزه کرد؟ آن را محدود و محدودتر ساخت و تحت کنترل در آورد؟ مطالعهو بررسی یک هزار نفر از استفاده کنندگان پست الکترنیک نشان می دهد که مردم در سال۲۰۰۳به نوعی عاقلانه تر و حرفه ای تر از پست الکترونیک استفاده می کنند. اینمطالعات نشان می دهد که مردم (اکثراً در کشورهای اروپایی و امریکا و نه کاربرانایرانی چرا که آگاهی های مردم ما در رابطه با استفاده حرفه ای و سریع از ابزارهاییچون پست الکترونیک و وب به مراتب کمتر است.) از ابزارها و فیلتر های موجود و برنامهها و نرم افزار های متعددی که از طریق اینترنت قابل دریافت هستند (چه آنها کهرایگان هستند و چه آنها که برای دریافت شان بایستی پولی به تولید کننده و یافروشنده پرداخت شود) برای محدودتر کردن Spam استفاده می کنند. مطالعات و بررسی هانشان داده است که کاربران «عصر حرفه ای بودن و سرعت عمل» خیلی سریعتر از رقبا – کاربران معمولی دیگر – راه ها و شیوه های مختلف مبارزه را می آموزند و به دیگرانآموزش می دهند. آنها در این عصر می دانند که برای باقی ماندن در میدان مبارزه بایستبه دنبال «همیشه کنترل … همیشه هدایت …» باشند – اشاره است به مقاله ای به زبانانگلیسی به همین نام Always Control … Always Guidance … در بخش مقالات انگلیسی بهقلم تابان خواجه نصیری – برای بالا بردن میزان «کنترل» و کیفیت و دقت «هدایت» بایستی دانش و تجربه را بالا برد. کاربران حرفه ای و سریع اینترنت در این عصر راهها را شناخته اند. می دانند Spam چیست و محتوای نامه را بلافاصله پس از مشاهده «نامارسال کننده» و یک تجزیه و تحلیل سریع و حرفه ای و مقایسه با آنچه در بخش داده هایذهن خود به عنوان یک تعریف جامع و دقیق از Spam دارند و مشاهده اجمالی و سریع از«موضوع» نامه، بلافاصله می توانند تشخیص دهند یا حتی الامکان حدس بزنند.
پیامهای الکترونیکی Spam می خواهند به نوعی ما را گول بزنند تا ما آنها را باز کنیم. باز کردن نامه های بی سر و ته تبلیغاتی بی هدف و بی نتیجه، کاری جز تلف کردن وقت وپول ما نیست. ما نباید بسادگی گول بخوریم. این کلک ها، نیرنگ های الکترونیکی، پیشچشم حرفه ای های اینترنت، رنگ باخته است. نامه ای برایتان ارسال می شود، نام ارسالکننده، ناشناخته است، در یک نگاه، یک لحظه، این پیام به ذهن شما مخابره می شود: Spam معمولاً از سوی افرادی ناشناس ارسال می شود، پس این پیام می تواند یک Spam باشد. چشم را به سوی «موضوع» نامه می گردانید، عبارت های بی سر و ته، گاه ناراحتکنند ای می بینید… قرص هایی که معجزه می کنند و می توانند چند اینچ به سایز چیزی(…) اضافه کنند، رهن و وام و سفرهای رویایی و سرمایه گذاری های آنچنانی و غیره … – تصمیم حرفه ای و سریع در ذهنی حرفه ای و سریع این است: «این قطعاً Spam است. امابحران زمانی آغاز شد که جاهلان اینترنتی، سایت های تقلبی و بازاریاب های ناشی وناآگاه از قواعد بازی، مثل مور و ملخ به میدان آمدند تا به هر نیرنگ و فریب،کاربران را به باز کردن و مشاهده (اگر بشود حتی خواندن) نامه های بی سر و ته شانسوق دهند و هدایت کنند. بحران Spam در این گرداب گسترده گیتی از زمانی به نقطه اوجخود نزدیک می شود که به نام دوستان و آشنایانتان، افرادی که می شناسیدشان و یامشاهیر علوم و فنون وحرف مختلف، نویسندگان و هنرمندان و البته با استفاده از«موضوع» هایی فریبنده تر «چون یک سلام یا Hi خشک و خالی» برایتان Spam به صندوق پستالکترونیکی تان ارسال می کنند. ۶۵ درصد از مردم، این پیام ها را می شناسند و آن هارا پاک می کنند، اما آنها که این موضوع ها را پیگیری نمی کنند و نمی دانند، به دلیلناآگاهی های خود، به دام می افتند: «امروز نامه ای از (…) هنرمند معروف داشتم … مثلاینکه او هم رفته است و دارد سایت های خلاف را تبلیغ می کند. بحران Spam به جاییرسیده است که امروز بی آنکه خودتان خبر داشته باشید، با آدرس پست الکترونیکتان، بهنام خودتان دارند سایت های فروش قرص های افزایش سایز … و عکس ها و فیلم های غیراخلاقی شان را تبلیغ می کنند. به جایی رسیده ایم که در گرداب گسترده گیتی چیزی بهغرق شدن مان نمانده است. بی اعتمادی و عدم اطمینان باعث رکود می شود و تجارت چه درفضای حقیقی و چه در فضای مجازی و الکترونیکی خدشه می بیند. ۶۵ درصد از مصرف کنندگانو کاربران اینترنتی نامه های اسپم را تشخیص می دهند و آنها را بلافاصله از صندوقپست الکترونیکی شان بدون اینکه آنها را باز کرده باشند و خوانده باشند پاکمی کنند. ممکن است در میان آن نامه ها، نامه پاک و بی درد سر شما نیز پاک شده باشد. یک سلامو حال و احوال پرسی ساده شما قربانی این بحران می شود، یک درخواست، یک پیشنهاد، یکنامه معرفی، یک تلاش شما و من بی نتیجه می ماند و روی هم رفته، فاجعه ای در شرف رخدادن است، اینجا یا آنجا، روی خط یا خارج از خط.
برای مبارزه با اسپم، راه هایمتعددی موجود است. آری می توان آن را محدود و محدودتر کرد، می توان آن را تا حدودیکم کرد و می توان جان سالم به در برد. کماکان می توانیم به کسب و کار و تجارت خودبر روی اینترنت ادامه دهیم، حتی می توانیم از Spam به نفع خودمان استفاده کنیم بهشرط آنکه آگاهی هایمان را افزایش دهیم و از تجارب حرفه ای های اینترنت استفادهکنیم. مبارزه با اسپم شیوه ها و ابزارهای متعددی دارد که باید با آنها آشنا شد وآنها را به کار گرفت.